Πέμπτη, 19 Ιανουαρίου 2017

ΤΟ ΝΕΟ ΤΕΥΧΟΣ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΥ "ΝΟΜΟΚΑΝΟΝΙΚΑ"


«ΝΟΜΟΚΑΝΟΝΙΚΑ», ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΚΑΝΟΝΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ 2 / 2016 
Του Χάρη Ανδρεόπουλου * 
Με μελέτες και άρθρα που προσεγγίζουν από την πλευρά του Εκκλησιαστικού και Κανονικού Δικαίου ιστορικά ζητήματα, όπως το «ανάθεμα» κατά του Ελευθερίου Βενιζέλου (1916), η συμβολή του Μελετίου Μεταξάκη, ως Μητροπολίτου Κιτίου (1910 – 1918), στη σύνταξη του Καταστατικού Χάρτου της Εκκλησίας της Κύπρου, ο ρόλος που διεδραμάτισε η Εκκλησία της Κρήτης ως προς τις σχέσεις της με την Πολιτεία στο νησί κατά την περίοδο του εθνικού διχασμού (1915 – 1917), καθώς, και με ζητήματα που αφορούν στα ατομικά δικαιώματα και το «εσωτερικό δίκαιο» της Εκκλησίας στην ελληνική έννομη τάξη, κυκλοφόρησε, προσφάτως, το νέο τεύχος (2/2016) του επιστημονικού περιοδικού (τα) «Νομοκανονικά». Στην ύλη του νέου τεύχους περιέχονται, επίσης, πρόσφατες σημαντικές δικαστικές αποφάσεις που άπτονται διοικητικών ζητημάτων εκκλησιαστικής φύσεως, καθώς και η απόφαση της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα που αφορά στο θέμα της ακολουθητέας διαδικασίας απαλλαγής μαθητή από τη διδασκαλία των Θρησκευτικών. 
Τα «Νομοκανονικά» είναι η εξαμηνιαία Επιθεώρηση που επιδιώκει να καλύψει δύο σύνθετους και δυσχερείς επιστημονικούς κλάδους, το Εκκλησιαστικό και το Κανονικό Δίκαιο, τόσο σε επίπεδο θεωρίας όσο και δικαστηριακής πράξεως. Αποτελούν το επιστημονικό όργανο της Εταιρείας Εκκλησιαστικού και Κανονικού Δικαίου και απευθύνονται σε δικηγόρους, δικαστές, θεολόγους και σε κάθε ερευνητή επιστήμονα από τον χώρο των κοινωνικών και ανθρωπιστικών επιστημών (ιστορικό, κοινωνιολόγο, κ.λ.π.) που εντρυφεί στο πεδίο των σχέσεων Πολιτείας – Εκκλησίας / θρησκευτικών κοινοτήτων. Εκδίδονται ανελλιπώς από τον Μάιο του 2002 και ήλθαν, σύμφωνα με την πρόθεση του ιδρυτού και Διευθυντού τους, ομοτίμου καθηγητού Εκκλησιαστικού Δικαίου της Νομικής Σχολής του ΕΚΠΑ κ. Ιωάννη Μ. Κονιδάρη, να καλύψουν την απουσία που είχε από ικανού χρόνου καταστεί ευκρινώς ορατή, μιας περιοδικής εκδόσεως, η οποία να προάγει την επιστήμη στα ζητήματα του Εκκλησιαστικού και του Κανονικού Δικαίου και ευρύτερα τον δημόσιο διάλογο στα ζητήματα των σχέσεων Πολιτείας και Εκκλησίας, τα οποία εμφανίζονται στο προσκήνιο με αξιοζήλευτη περιοδικότητα αποτελώντας - το τελευταίο διάστημα όλο και συχνότερα, όλο και εντονότερα – θέμα «ημερησίας διατάξεως» στην ατζέντα του δημοσίου διαλόγου. Παραλλήλως, τα «Νομοκανονικά» φιλοδοξούν να αποτελέσουν το κατάλληλο εκείνο βήμα που θα επιτρέψει στις νέες επιστημονικές δυνάμεις του κλάδου να εμφανισθούν στο προσκήνιο και να δοκιμασθούν. 
ΜΕΛΕΤΕΣ 
Στην ύλη του περιοδικού περιλαμβάνονται τρεις ενότητες, που περιέχουν άρθρα, μελέτες ή / και γνωμοδοτήσεις, αποφάσεις ελληνικών και διεθνών δικαστηρίων, ιδίως του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, όπως και Πράξεων των Ανεξαρτήτων Αρχών, κατά το δυνατόν με σχόλια και παρατηρήσεις, καθώς και βιβλιοκρισίες και βιβλιοπαρουσιάσεις. 
Στο νέο τεύχος (2/2016) περιλαμβάνονται οι ακόλουθες μελέτες / άρθρα: 
α) του ομοτίμου καθηγητού της Νομικής Σχολής κ. Ι. Μ. Κονιδάρη, με θέμα «Το ανάθεμα κατά του Ελευθερίου Βενιζέλου (12.12.1916). Ο κ. Κονιδάρης αφού διεκτραγωδεί τη συμμετοχή της Εκκλησίας στις πολιτικές έριδες της εποχής ανάμεσα στη βασιλική και τη βενιζελική παράταξη και την εμπλοκή της υπέρ της πρώτης, εστιάζει στο ζήτημα του «αναθέματος». Ακριβολογώντας δε περί αυτού εξηγεί ότι αφ΄ ης στιγμής το «ανάθεμα» είναι καθαρώς εκκλησιαστική ποινή (αφορισμός), «πολιτικό ανάθεμα», όπως ισχυρίσθηκαν κάποιοι ότι ήταν το ανάθεμα κατά του Βενιζέλου, δεν υπάρχει, δεν προβλέπεται, δεν νοείται. Οσον αφορά αυτό καθ΄ εαυτό το επιβληθέν εκκλησιαστικό «ανάθεμα» κατά του Βενιζέλου και συμμεριζόμενος την άποψη του κορυφαίου κανονολόγου του 20ου αιώνα Αμίλκα Αλεβιζάτου, ο οποίος το χαρακτήρισε ως παράδειγμα «τουλάχιστον ανοήτου επιβολής αναθέματος, καθ΄ όλως μάλιστα οχλώδη και ανάξιον τη Εκκλησία τρόπον», ο κ. Κονιδάρης επεξηγεί και αναλύει τους λόγους που οδήγησαν τον νεότερο νομοθέτη να θέσει αυξημένες προϋποθέσεις για την επιβολή της βαρύτατης αυτής εκκλησιαστικής ποινής. 
β) του καθηγητού της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Λευκωσίας κ. Αχιλλέως Αιμιλιανίδη, με θέμα «Ο Μελέτιος Μεταξάκης και ο Καταστατικός Χάρτης της Εκκλησίας Κύπρου του 1914», δια του οποίου αναδεικνύεται η συμβολή του τότε Μητροπολίτου Κιτίου (1910 – 1918) Μελετίου Μεταξάκη (του μετέπειτα Αθηνών [1918 – 1920], εν συνεχεία Κωνσταντινουπόλεως [1921 – 1923] και, τέλος, Αλεξανδρείας [1926 – 1935]), στη σύνταξη για πρώτη φορά πρώτου Καταστατικού Χάρτου στην Εκκλησία της Κρήτης κατά το έτος 1914 και ο οποίος ίσχυσε πάνω από από μισό αιώνα και συγκεκριμένα μέχρι τη θέση σε ισχύ νέου Καταστατικού Χάρτου το 1979. 
γ) του διδάκτορος Ιστορίας και διδάσκοντος στην Πατριαρχική Ανωτάτη Εκκλησιαστική Ακαδημία Κρήτης κ. Εμμανουήλ Χαλκιαδάκη με θέμα «Η Εκκλησία της Κρήτης την περίοδο του Εθνικού Διχασμού (1915 – 1917). Η μελέτη αυτή εξετάζει το ρόλο της Εκκλησίας της Κρήτης και τις σχέσεις Εκκλησίας – Πολιτείας στο νησί την περίοδο του εθνικού διχασμού (κυρίως το διάστημα 1915 – 1917), όπως ονομάσθηκε η πολιτική διαμάχη ανάμεσα στον τότε πρωθυπουργό Ελ. Βενιζέλο και το βασιλιά Κωνσταντίνο, με αφορμή την είσοδο της Ελλάδος στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο στο πλευρό της Αντάτ. 
δ) του διδάκτορος Νομικής και ειδικού νομικού συμβούλου της Εκκλησίας της Ελλάδος κ. Θεοδώρου Παπαγεωργίου με θέμα «Ατομικά δικαιώματα και «εσωτερικό δίκαιο» της Εκκλησίας στην ελληνική έννομη τάξη κατά τη νομολογία». Ο κ. Παπαγεωργίου αναλύει τη «διαπάλη» μεταξύ των νόμων της Πολιτείας και των Κανόνων της Εκκλησίας εκθέτοντας σειρά περιπτώσεων που καθιστούν προβληματική την εναρμόνισή τους, καθόσον μάλιστα υπό το ισχύον καθεστώς των σχέσεων (της «νόμω κρατούσης πολιτείας») υφίσταται μερική κατοχύρωση των Κανόνων και ειδικότερα μόνο των αναφερομένων σε δογματικά ζητήματα, ενώ για τα θεωρούμενα διοικητικά δύναται ο νομοθέτης να προχωρεί και στη θέσπιση νόμων που έρχονται σε αντίθεση με τους κανόνες που έχει θεσπίσει η Εκκλησία για τα εσωτερικά (interna corporis) – διοικητικής φύσεως - ζητήματά της. 
ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ 
Στο ίδιο τεύχος των «Νομοκανονικών» παρουσιάζονται και αναλύονται σημαντικές δικαστικές αποφάσεις που άπτονται ζητημάτων εκκλησιαστικής φύσεως, όπως αυτές του Συμβουλίου της Επικρατείας με αριθ. 510/2015, τμήμα Γ΄, (με την οποία επί αιτήσεως ακυρώσεως κατά πράξεως επιχωρίου Μητροπολίτου που αφορά στη διοίκηση Μονής κρίθηκε ότι ο Μητροπολίτης δεν έχει εξουσία αποψιλώσεως των αρμοδιοτήτων του Ηγουμενοσυμβουλίου ή αντικαταστάσεώς του από άλλο όργανο), 299/2016, τμήμα Γ’, (με την οποία κρίθηκε ότι Π.Δ. περί διαλύσεως Μονής είναι ακυρωτέο, επειδή κατά τον χρόνο δημοσιεύσεώς του δεν ίσχυε απόφαση της Δ.Ι.Σ. της Εκκλησίας η οποία να εγκρίνει τη διάλυση, καθώς είχαν αρθεί ή ατονήσει οι λόγοι για στους οποίους είχε βασισθεί η έγκριση αυτή), 1458/2016, τμήμα Δ΄, (δια της οποίας κρίθηκε ότι η ανέγερση ναών, ευκτηρίων οίκων και λατρευτικών χώρων γενικώς, επομένως και τεμένους, δεν προϋποθέτει τη τήρηση διαδικασίας περιβαλλοντικής αδειοδοτήσεως), κ.α. Επίσης, δημοσιεύεται η υπ΄ αριθ, 94/2015 Ολομ. απόφαση της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα η οποία εκδόθηκε μετά από προσφυγή γονέων που ζητούσαν απαλλαγή του παιδιού τους από το μάθημα των Θρησκευτικών, με την επίκληση λόγων θρησκευτικής συνειδήσεως. Με την απόφαση της Αρχής αναγνωρίζεται η διαζευκτική δυνατότητα υποβολής υπεύθυνης δηλώσεως του μαθητή (αν είναι ενήλικος) ή των γονέων του (αν είναι ανήλικος) ότι δεν είναι ορθόδοξος χριστιανός ή αιτήσεως για την απαλλαγή του για λόγους θρησκευτικής συνειδήσεως, χωρίς να δηλώνεται στην περίπτωση αυτή, εάν είναι ή όχι χριστιανός ορθόδοξος, παρεχομένης έτσι της δυνατότητος απαλλαγής του μαθητή χωρίς αποκάλυψη των θρησκευτικών του πεποιθήσεων ή τυχόν ανυπαρξίας αυτών. Εν προκειμένω δεν μπορεί παρά να διερωτηθεί κανείς ποια θα ήταν μια νέα κρίση της Αρχής, επί παρομοίας προσφυγής, μετά την θέση σε εφαρμογή - από τη φετεινή σχολική χρονιά (2016/2017) - των νέων Προγραμμάτων Σπουδών στα Θρησκευτικά (Δημοτικού, Γυμνασίου, Λυκείου), τα οποία, σύμφωνα με την αρμόδια εκπαιδευτική Αρχή (Υπ. Παιδείας), έχουν παύσει να έχουν «ομολογιακό» χαρακτήρα, αποκτώντας, πλέον «γνωσιολογικό», προσανατολισμό. 
Στο νέο τεύχος δημοσιεύεται από τον λέκτορα Εκκλησιαστικού Δικαίου της Νομικής Σχολής του ΕΚΠΑ κ. Γεώργιο Ανδρουτσόπουλο επισκόπηση της βιβλιογραφίας εκκλησιαστικού δικαίου των ετών 2010 – 2106. Η καταγραφή περιλαμβάνει σε δύο διακεκριμένα τμήματα τις μονογραφίες που έχουν εκδοθεί και τα άρθρα / μελέτες, που έχουν δημοσιευθεί στο συγκεκριμένο διάστημα. 
* Τα «Νομοκανονικά» διευθύνονται υπό του ομοτίμου καθηγητού του Εκκλησιαστικού Δικαίου της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Ιωάννη Μ. Κονιδάρη και κυκλοφορούν τον Νοέμβριο και Μάϊο κάθε έτους από τις Εκδόσεις «Σάκκουλας Α.Ε.» (http://www.sakkoulas.gr). 
* O Χάρης Ανδρεόπουλος είναι καθηγητής Θρησκευτικών στη Β/θμια Εκπαίδευση, Διδάκτωρ (PhD) Εκκλησιαστικής Ιστορίας ΑΠΘ (xaan@theo.auth.gr ).

ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΟΝΤΑΙ "ΤΑ ΔΥΟ ΒΗΤΑ" ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΚΑΚΟΥΡΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ


Οι Εκδόσεις Καπόν, παρουσιάζουν το νέο βιβλίο της Αθηνάς Κακούρη, ΤΑ ΔΥΟ ΒΗΤΑ, την ερχόμενη Δευτέρα 23 Ιανουαρίου 2017, στις 7 μ.μ., στην Αίθουσα της εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας. 
Ομιλητές:
- Νικόλαος Καραπιδάκης, Καθηγητής Ιστορίας
- Αντώνης Παπαγιαννίδης, Δικηγόρος - Δημοσιογράφος
- Γιάννης Πρετεντέρης, Δημοσιογράφος
Δείτε όλες τις αναρτήσεις της Ιδιωτικής Οδού για την κυρία Αθηνά Κακούρη εδώ

Τρίτη, 17 Ιανουαρίου 2017

Ο ...ΑΓΙΟΣ "ΚΥΡ - ΑΝΤΩΝΗΣ" ΤΗΣ ΜΕΛΙΝΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΜΑΝΟΥ


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου
Το τραγούδι Ο κυρ-Αντώνης σε στίχους και μουσική Μάνου Χατζιδάκι, τραγούδησε σε πρώτη εκτέλεση η Νάνα Μούσχουρη. Ήταν η συμμετοχή του συνθέτη στο Γ' Φεστιβάλ Τραγουδιού του Ε.Ι.Ρ τον Ιούλιο του 1961. Την ίδια χρονιά ηχογραφήθηκε Ο κυρ-Αντώνης, πάντα με τη Νάνα Μούσχουρη.
Το τραγούδι ερμήνευσαν την ίδια εποχή ο Στέλιος Καζαντζίδης με τη Μαρινέλλα, ο Πάνος Γαβαλάς με τη Ρία Κούρτη (λαϊκές εκδοχές του τραγουδιού), η Νινή Ζαχά, η Ζωή Κουρούκλη, η Βίκυ Λέανδρος και πολλοί νεώτεροι τραγουδιστές.
Ο ίδιος ο Χατζιδάκις επέλεξε τον Γιώργο Νταλάρα να τραγουδήσει τον Κυρ-Αντώνη στη Λαϊκή Αγορά του (σε ενορχήστρωση Νίκου Κυπουργού), ήτοι στον κύκλο των 30 τραγουδιών που επέλεξε να επανεκτελέσει το 1987 (μετά τη Ρωμαϊκή Αγορά). Αλλά τη μελωδία του Κυρ-Αντώνη συμπεριέλαβε ο Χατζιδάκις και στους λυρικούς Δεκαπέντε Εσπερινούς του (1964), δηλαδή την ορχηστρική εκδοχή 15 τραγουδιών του για πιάνο, άρπα, δύο κιθάρες και κοντραμπάσο.
Όμως η ονειρική ερμηνεία του ποιητικού αυτού πλάσματος του χατζιδακικού σύμπαντος, βρίσκεται στο πασίγνωστο, πλέον, φιλμάκι, στο οποίο η Μελίνα μετέφραζε στα γαλλικά τους στίχους του τραγουδιού, που έλεγε ο ίδιος ο συνθέτης, καθισμένη στα γόνατα του σχεδόν. Προέρχεται από ένα αφιέρωμα της γαλλικής τηλεόρασης στον Μάνο Χατζιδάκι και τη Μελίνα Μερκούρη, του 1960, τη χρονιά που οι δυο τους θριάμβευσαν στις Κάννες με το Ποτέ την Κυριακή του Ζυλ Ντασσέν.
Το βιντεάκι αυτό συμπεριελήφθη στο δίσκο ... Μελίνα του Μάνου (Σείριος 2004), μαζί με άλλα δύο ιστορικά βίντεο που, εκτός από τα τραγούδια, αναδεικνύουν την μοναδική, την αληθινά ερωτική σχέση Μελίνας και Μάνου.
Αυτό το βίντεο παραθέτουμε και στη συνέχεια, προς ρεμβασμόν ονειρικό, στην αυλή του κυρ- Αντώνη που μετρούσε τ' άστρα... Κι εμείς μαζί του...



Ο Κυρ Αντώνης πάει καιρός που ζούσε στην αυλή
μ'ένα κανάτι μ' ένα κρεβάτι και με κρασί πολύ
είχε δυο μάτια γαλανά κι αχτένιστα μαλλιά
κι ένα λουλούδι πάντα φορούσε στα ρούχα τα παλιά

Αχ κυρ Αντώνη πως σ' αγαπάμε
και μαζί σου τ' άστρα μετράμε
τις φωτιές για σένα πηδάμε
ώσπου να 'ρθει η βροχή.
Και τον καημό σου πάντα ξεχνάμε
σαν πουλιά μαζί τριγυρνάμε
σαν παιδιά μαζί σου γελάμε
σαν κάνεις προσευχή

Ο κυρ Αντώνης βιάζεται να πάει να κοιμηθεί
γιατί το βράδυ στα όνειρά του θέλει να θυμηθεί
ότι ποτέ δεν έζησε, μες στο όνειρό του ζει
μα η νύχτα φεύγει και λυπημένο τον βρίσκει η χαραυγή

Αχ κυρ Αντώνη πως σ' αγαπάμε
και μαζί σου τ'άστρα μετράμε
τις φωτιές για σένα πηδάμε
ώσπου να 'ρθει η βροχή.
Και τον καημό σου πάντα ξεχνάμε
σαν πουλιά μαζί τριγυρνάμε
σαν παιδιά με σένα γελάμε
σαν κάνεις προσευχή

Μα ένα βράδυ ο κυρ Αντώνης στρώνει να κοιμηθεί
κι εμείς ξυπνάμε τον καρτεράμε στην πόρτα να φανεί
Μα ο κυρ Αντώνης δεν θα βγεί ποτέ του στην αυλή
αφού για πάντα μες στο όνειρό του θέλησε πια να ζει.


Δευτέρα, 16 Ιανουαρίου 2017

Ο ΘΩΜΑΣ ΤΑΜΒΑΚΟΣ ΓΙΑ ΤΑ CD'S ALEPH & BETH


Όπως ήδη γράψαμε σε προηγούμενες αναρτήσεις, το Σάββατο 14 Ιανουαρίου 2017, στον χώρο πολιτισμού AN ART ARTISTRY, πραγματοποιήθηκε η παρουσίαση των δυο δίσκων, ALEPH και BETH, που περιλαμβάνουν έργα σύγχρονων ελλήνων συνθετών για φλάουτο σόλο, φλάουτο και πιάνο, με τις κορυφαίες σολίστ Ιβόνα Γκλίνκα (φλάουτο) και Βίκυ Στυλιανού (πιάνο). 
Δημοσιεύουμε στη συνέχεια την ομιλία του μουσικοκριτικού Θωμά Ταμβάκου, ιδρυτού και υπεύθυνου του "Αρχείου Ελλήνων Μουσουργών."

Ιβόνα Γκλίνκα, Μιχάλης Τραυλός και Θωμάς Ταμβάκος (φωτό Αρχείου: Ιδιωτική Οδός

Κυριακή, 15 Ιανουαρίου 2017

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΗΚΑΝ ΟΙ ΔΙΣΚΟΙ ALEPH & BETH ΤΗΣ ΙΒΟΝΑΣ ΓΚΛΙΝΚΑ ΚΑΙ ΤΗΣ ΒΙΚΥΣ ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ


Σε μια ιδιαίτερη ζεστή, φιλική, αλλά και άκρως μουσική ατμόσφαιρα, έγινε χθες, Σάββατο 14 Ιανουαρίου 2017, στον χώρο πολιτισμού AN ART ARTISTRY, η παρουσίαση των δυο δίσκων, ALEPH και BETH, που μόλις κυκλοφόρησαν από την εταιρία Σαρτόν συνεργαζόμενη με την εταιρία Warner Music.
Οι δύο ψηφιακοί δίσκοι περιλαμβάνουν 21 έργα 14 σύγχρονων ελλήνων συνθετών για φλάουτο σόλο, φλάουτο και πιάνο. Ερμηνεύουν οι κορυφαίες σολίστ Ιβόνα Γκλίνκα (φλάουτο) και Βίκυ Στυλιανού (πιάνο). 
Ομιλητές ήσαν οι: Παναγιώτης Ανδριόπουλος, Δημήτρης Ανούσης, Αθανάσιος Ζέρβας, Θωμάς Ταμβάκος, Μιχαήλ Τραυλός. 
Μετά τις ομιλίες οι δύο σολίστ ερμήνευσαν ενδεικτικά έργα από την όλη δισκογραφική εργασία, παρουσία πολλών από τους σύγχρονους συνθέτες, κομμάτια των οποίων περιλαμβάνονται στα cd's. 
Παραθέτουμε το πρόγραμμα της βραδιάς, ευχόμενοι και σε άλλες τέτοιες πολύτιμες εργασίες. 


Πέμπτη, 12 Ιανουαρίου 2017

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΑΜΕ ΤΑ ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑ ΤΩΝ ΒΑΣΙΛΕΩΝ ΣΤΗΝ ΜΟΥΣΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ (ΦΩΤΟ)


Παρουσιάσαμε με το Καλλιτεχνικό Σύνολο «Πολύτροπον» στην Αίθουσα Διδασκαλίας της Μουσικής Βιβλιοθήκης στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών «Τα Πολυχρόνια των Βασιλέων». 
Ο ομιλητής, θεολόγος και μουσικός Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος, αναφέρθηκε στον ύμνο αυτό, που ψαλλόταν κατά την διάρκεια της Βασιλείας στην Ελλάδα, από πλευράς μουσικής και ιστορικής.
Μετά την ομιλία, ο Λιβανέζος θεολόγος, φιλόλογος και μεταφραστής Roni Bou Saba, έψαλε στα αραβικά το Πολυχρόνιο του βασιλέως Παύλου, ο οποίος είχε επισκεφθεί επισήμως τον Λίβανο το 1959. Τότε, στον Καθεδρικό Ναό του Αγίου Γεωργίου στη Βηρυτό, οι αραβόφωνοι ορθόδοξοι είχαν ψάλλει το Πολυχρόνιο του βασιλέως στα ελληνικά. Ο Roni Bou Saba προσάρμοσε στα αραβικά το μέλος – σε ήχο του πλ. α’ – που εψάλη τότε. 
Την εκδήλωση έκλεισε, με πανηγυρικό τρόπο, κλιμάκιο της περίφημης τετράφωνης ανδρικής χορωδίας του Αγίου Γεωργίου Καρύτση, υπό τον μαέστρο Νικόλαο Βάλσαμο. Η χορωδία απέδωσε θαυμάσια δύο ύμνους που εψάλλοντο στις Βασιλικές Τελετές. Το απολυτίκιο «Σώσον Κύριε τον λαόν σου…», μελοποιημένο από τον Θεμιστοκλή Πολυκράτη, και στίχους από την Δοξολογία «Δόξα σοι τω δείξαντι το φως…», σε μουσική Αλεξάνδρου Κατακουζηνού. 


Αξίζει να σημειωθεί πως μέλος της χορωδίας του Αγίου Γεωργίου Καρύτση είναι και ο γνωστός πατρινός βαρύτονος Νικόλαος Καραγκιαούρης, ο οποίος συμμετείχε και στο κλιμάκιο της χορωδίας που έλαβε μέρος στην εκδήλωση για τα Πολυχρόνια. 
Στην εκδήλωση παρέστησαν, μεταξύ άλλων: ο Επίσκοπος Θαυμακού Ιάκωβος, Καθηγούμενος της Ι. Μονής Πετράκη, ο Αρχιμανδρίτης Δωρόθεος Κιούσης, ο σκηνοθέτης π. Πέτρος Μινώπετρος, η συγγραφέας κ. Αθηνά Κακούρη, η διευθύντρια της Μουσικής Βιβλιοθήκης, μουσικολόγος Στεφανία Μεράκου, οι εγγονές του πατρινού συνθέτη Δημήτρη Λιάλιου, αδελφές Σκλαβούνου, ο μουσικοκριτικός Θωμάς Ταμβάκος, υπεύθυνος του «Αρχείου Ελλήνων Μουσουργών», ο πρ. αρχηγός του ΓΕΝ Ευάγγελος Λαγάρας, η διευθύντρια του Α’ Αρσακείου Λυκείου Ψυχικού κ. Αμαλία Μαυροειδή, ο γνωστός τσεμπαλίστας Μάρκελλος Χρυσικόπουλος, ο ιατρός και συγγραφέας Αθανάσιος Διαμαντόπουλος κ.α.


Τετάρτη, 11 Ιανουαρίου 2017

"ΤΑ ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑ ΤΩΝ ΒΑΣΙΛΕΩΝ" ΣΤΗΝ ΑΤΖΕΝΤΑ ΤΗΣ "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗΣ"


Η εκδήλωσή μας, "Τα Πολυχρόνια των Βασιλέων", στην σημερινή (11-1-2017) ΑΤΖΕΝΤΑ της εφημερίδας "Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ". 
Ευχαριστώ θερμά την επιμελήτρια της στήλης κ. Χριστίνα Σανούδου για την προβολή, αλλά κυρίως γιατί επέλεξε να πλαισιώσει την αναγγελία της εκδήλωσης με την παρτιτούρα του αγαπημένου πατρινού συνθέτη Δημήτρη Λιάλιου, ο οποίος συνέθεσε και "Πολυχρόνιο". 

ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΙΣ 7 μ.μ. ΣΤΗΝ ΜΟΥΣΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΣΤΟ ΜΕΓΑΡΟ


- Πολυχρόνιο στα Αραβικά: Roni Bou Saba
- Αφίσα: Ιωάννης - Πορφύριος Καποδίστριας

Τρίτη, 10 Ιανουαρίου 2017

ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΣΜΟΙ, ΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΩΔΕΣ ΣΤΟΥΣ ΣΟΥΛΤΑΝΟΥΣ

Από το άρθρο του Νίκου Ανδρίκου

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Όταν πριν κάμποσα χρόνια, όταν πρωτοξεκίνησε η Ιδιωτική Οδός, έγραψα για το Πολυχρόνιο του Σουλτάνου, δεν ήσαν λίγοι εκείνοι που έφριξαν!
Το θέμα, βέβαια, είναι ιστορικό και μουσικολογικό, για όσους καταλαβαίνουν. Άκρως αποκαλυπτικό είναι το άρθρο του μουσικολόγου Νίκου Ανδρίκου το οποίο δημοσιεύθηκε στην Μουσικολογική Περιοδική Έκδοση του Ιονίου Πανεπιστημίου Μουσικός Λόγος, τεύχος 10 (σ. 5-18): «Τουρκόφωνοι Πολυχρονισμοί και Άσματα Εγκωμιαστικά στον Σουλτάνο Abdülhamit τον Β΄, μελοποιημένα από εκκλησιαστικούς συνθέτες». Πρόκειται για ανακοίνωση στο πλαίσιο του διεθνούς επιστημονικού συνεδρίου του Τμήματος Τουρκικών Σπουδών του ΕΚΠΑ, με θέμα «Το Οθωμανικό παρελθόν στο Βαλκανικό παρόν - Μουσική και Διαμεσολάβηση» (Σεπτέμβριος-Οκτώβριος 2010).
Ο Νίκος Ανδρίκος, ο οποίος έχει εκπονήσει Διδακτορική διατριβή του με θέμα την Εκκλησιαστική Μουσική στη Σμύρνη, σημειώνει για τη μελοποίηση Πολυχρονισμών και Εγκωμιαστικών Ασμάτων στο πρόσωπο του Σουλτάνου:
"Το φαινόμενο αυτό παρατηρείται στις πηγές καθ' όλη τη διάρκεια του 19ου αιώνα, αλλά αναμφίβολα θα κορυφωθεί κατά την κρίσιμη περίοδο της διακυβέρνησης του Οθωμανικού κράτους από τον Αβδούλ Χαμίτ τον Β'. Εκκλησιαστικοί συνθέτες και μουσικοί τόσο από την Οθωμανική Πρωτεύουσα όσο και από την περιφέρεια, λαμβάνοντας αφορμή από ειδικές στιγμές της ζωής του Σουλτάνου θα συνθέσουν έργα στην Οθωμανική γλώσσα, τα οποία θα καταγράψουν στο σύστημα της αναλυτικής παρασημαντικής, ενώ όσον αφορά στο ποιητικό κείμενο θα χρησιμοποιήσουν τη μέθοδο της Καραμανλήδικης γραφής".
Ο Νίκος Ανδρίκος παραθέτει και σχολιάζει Πολυχρονισμούς - συνθέσεις των Γεωργίου Βιολάκη, Μισαήλ Μισαηλίδη, Νικολάου Παγανά, Αλεξάνδρου Βυζαντίου και Συμεών Μαννασείδη. 
Ενδιαφέρον παρουσιάζει και το άρθρο του Δρος Αντωνίου Χατζόπουλου "Επευφημίες και Δοξολογίες στην Πόλη (1856-1933), όπου υπάρχουν αρκετές αναφορές στους Πολυχρονισμούς των Σουλτάνων και άλλα λίαν ενδιαφέροντα.
Μεταφέρουμε εδώ ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα: 
"Από τον 6ο αιώνα μαρτυρούνται επευφημίες και εγκωμιασμοί των Αυτοκρατόρων και των Πατριαρχών Κωνσταντινουπόλεως. Οι εγκωμιαστικοί αυτοί στίχοι που ψάλλονταν εμμελώς σε τελετές και είναι γνωστοί τις περισσότερες φορές ως Πολυχρονισμοί, βρίσκονταν στο επίκεντρο των τελετουργιών της βασιλικής βυζαντινής αυλής, εντός αλλά και εκτός του ιερού ναού. Οι Πολυχρονισμοί αυτοί συνεχίζουν να υπάρχουν καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας καθώς επίσης και κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας. Το περιεχόμενο αυτών των εγκωμιαστικών στίχων είναι ποικίλο όπως διαφορετικές είναι και οι τελετουργικές διατάξεις, εντός των οποίων αυτοί ψάλλονται. 
Όπως ήταν φυσικό, οι Πολυχρονισμοί που απευθύνονται στον Πατριάρχη παραμένουν σε χρήση και κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας, αυτοί όμως του Αυτοκράτορα, αντικαθίστανται τώρα από τον Πολυχρονισμό προς τον εκάστοτε Σουλτάνο των Οθωμανών. Σ’ αυτόν τώρα αναπέμπονται πλέον τα πολυχρόνια και οι δεήσεις, που πριν την Άλωση της Πόλης προορίζονταν για το Βασιλιά. Το περιεχόμενο αυτών των πάσης φύσεως Πολυχρονισμών που απευθύνονται στο Σουλτάνο, είναι, όπως ήταν φυσικό, εντελώς διαφορετικό από αυτό των Αυτοκρατόρων, η γλώσσα του στίχου είναι πολλές φορές και η τουρκική, ή η ελληνική και η τουρκική μαζί, τα δε μουσικά μέλη είναι τονισμένα με βάση τους εκκλησιαστικούς ήχους, όπως και τα παλαιότερα".


Θανάσιμο αμάρτημα η μνημόνευση των αιρετικών (δηλ. ετεροδόξων) έστω και νεκρών, κατά την άποψη πολλών «ορθοδόξων χριστιανών».
Για φανταστείτε όμως τον υπό των Ρωμιών πολυχρονισμό του Σουλτάνου!
Είναι ένα θέμα, η μνημόνευση αλλοθρήσκου (!), που ακόμα δε νομίζω ότι το έχουμε προσεγγίσει, από ιστορικής έστω πλευράς. Από θεολογικής, ας μη το συζητήσουμε… Επίκληση στον Θεό για να διαφυλάττει ασινή τον αλλόθρησκο Μονάρχη!
Παραθέτω ένα Πολυχρονισμό του Σουλτάνου Αβδούλ Χαμίτ Χαν, όπως είναι καταγεγραμμένος στο μουσικό βιβλίο του Κοσμά Μαδυτινού Μητροπολίτου Πελαγωνίας «Ποιμενικός Αυλός» (1897). 

Και στη συνέχεια Ωδή εις τον Σουλτάνον, από το Παράρτημα Εκκλησιαστικής Αλήθειας, τεύχος πέμπτον (1 Νοεμβρίου 1902). Η υποσημείωση στην Ωδή έχει ως εξής: 
"Η ωδή αύτη εστιχουργήθη μεν υπό Ηλία Τανταλίδου, εμελοποιήθη δε υπό Ιωάννου Πρωτοψάλτου, τότε Λαμπαδαρίου όντος, και εψάλη εν τω Μεγάρω Στεφανάκη βέη υπό του τότε Πρωτοψάλτου Κωνσταντίνου και του Ιωάννου Λαμπαδαρίου, μετά των δομεστίχων των, Στεφάνου και Νικολάου. Αντεγράφη υπό Βασιλείου Ν. Καμαράδου, δημοσιεύεται δε μερίμνη και αξιοζήλω προτάσει του κ. Βασιλείου Πανοικίδου δικηγόρου, τακτικού μέλους του Εκκλησιαστικού Μουσικού Συλλόγου."



Τέλος - άκρως ενδεικτικά όλα αυτά - μία ακόμα σύνθεση. Δημοσιεύεται στο Ιεροτελεστικόν Τεύχος που επιμελήθηκε ο Δημήτριος Γ. Κυφιώτης, ιεροψάλτης στην Παναγία την Καφατιανή (Κωνσταντινούπολις 1907).



ΚΙΚΗ ΔΗΜΟΥΛΑ: "Πρέπει να είναι πιστή η αγάπη;"


ΠΡΕΠΕΙ 

Τηρώ, Χρέος, 
το κατά δύναμιν τις εντολές σου 
τα δύσκολα Πρέπει σου. 

Υπάκουες δείχνουν οι σκέψεις 
αλλά όρκο δεν παίρνω 
μια και έχουν την άνεση 
να παραβαίνουν εν κρυπτώ. 

Αλλά τις πράξεις μου 
πώς να τις δαμάσω; 
Βγαίνουν έξω κόσμο συναντούν 
γείτονες πειρασμούς 
να μην κοντοσταθούν; 

Μα φταίνε κι οι εντολές σου 
ούτε πλήρεις ούτε ξεκάθαρες είναι. 

Για παράδειγμα: 
Πρέπει να είναι πιστή η αγάπη; 

Κι αν δεν είναι, εμείς τι πρέπει; 
με σταυρωμένα τα χέρια 
ν' αγαπάμε; 

Κική Δημουλά, ΑΝΩ ΤΕΛΕΙΑ 
Εκδόσεις Ίκαρος

Δευτέρα, 9 Ιανουαρίου 2017

Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ CD ALEPH & BETH ΤΟ ΣΑΒΒΑΤΟ 14 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΣΤΟ AN ART


Το Ίδρυμα Phasma-Music διοργανώνει εκδήλωση κατά την οποία θα γίνει η παρουσίαση δυο δίσκων που μόλις κυκλοφόρησαν από την εταιρία Σαρτόν συνεργαζόμενη με την εταιρία Warner Music.
H φλαουτίστα Ιβόνα Γκλίνκα και η πιανίστα Βίκυ Στυλιανού έχουν συστηθεί πολλές φορές μέσα από τις δισκογραφικές τους εμφανίσεις. Αυτή τη φορά θα παρουσιάσουν στο κοινό τα δύο νέα CD ALEPH και BETH. Τα CD περιλαμβάνουν 21 έργα 14 συνθετών για φλάουτο σόλο, φλάουτο και πιάνο.
Η παρουσίαση θα γίνει στον χώρο πολιτισμού AN ART ARTISTRY (Μονής Αστερίου 4, Πλάκα), το Σάββατο 14 Ιανουαρίου 2017 στις 7 το απόγευμα. 
Ομιλητές: 
Παναγιώτης Ανδριόπουλος
Δημήτρης Ανούσης
Αθανάσιος Ζέρβας
Θωμάς Ταμβάκος
Μιχαήλ Τραυλός
Ερμηνεύουν οι: Ιβόνα Γκλίνκα, φλάουτο και Βίκυ Στυλιανού, πιάνο


RECORDINGS PRESENTATION ALEPH & BETH AN ART ARTISTRY, 14.01, 7 PM 
speakers: 
PANAGIOTIS ANDRIOPOULOS 
DIMITRIS ANOUSIS 
ATHANASIOS ZERVAS 
THOMAS TAMVAKOS 
MICHAIL TRAVLOS 
performers: IWONA GLINKA flute and VICKY STYLIANOU piano 
The Phasma-Music Foundation invites you to the presentation of two discs just released by the company Sarton cooperating with the Warner Music company. Iwona Glinka flutist and Vicky Stylianou pianist have already recommended many times through their record. This time they will show the public the new two CDs and ALEPH and BETH. The CD includes 21 works by14 composers for flute solo, flute and piano.
Διαβάστε στην Ιδιωτική Οδό τα κείμενα του Παναγιώτη Ανδριόπουλου γι' αυτούς τους δύο δίσκους:

-  ΔΥΟ ΜΟΝΑΔΙΚΟΙ ΔΙΣΚΟΙ ΤΗΣ ΙΒΟΝΑ ΓΚΛΙΝΚΑ ΕΡΧΟΝΤΑΙ!

Κυριακή, 8 Ιανουαρίου 2017

"Ο ΑΓΙΟΣ ΗΡΩΔΙΩΝ ΚΑΙ Η ΠΑΤΡΑ" ΣΤΗΝ "ΠΟΛΙΤΙΚΗ - ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΗ ΤΩΝ ΠΑΤΡΩΝ"


Ο κ. Γεώργιος Θ. Γιαννόπουλος ανήκει στους παλιούς, ολίγους πλέον, αριστοκράτες Πατρινούς. Αριστοκράτης του πνεύματος, φυσικά, κι όχι ψευτοαριστοκράτης. Ο κ. Γιαννόπουλος ανήκει στην αληθινή αριστοκρατία κι όχι σ' αυτήν που θαυμάσια περιγράφει ο Παπαδιαμάντης: "Αλλ' η παρ' ημίν αριστοκρατία, την μεν απλότητα δυστυχώς απώλεσε προ πολλού, εις βαθμόν δε τινα λεπτότητος ουδέποτε κατώρθωσε να φθάση."
Ο κ. Γεώργιος Θ. Γιαννόπουλος, ανήκει φυσικά στην άλλη Ελλάδα. Εγκρατής νομικός, δεινός φιλόλογος (όχι απ’ αυτούς με το πτυχίο) φημιζόμενος για την αρχαιομάθειά του, ακέραιος άνθρωπος και δημόσιος ανήρ (η θητεία του ως νομάρχη την περίοδο 1974 –1982 άφησε εποχή στις πόλεις όπου υπηρέτησε), αλλά και συγγραφεύς σπουδαίων πονημάτων και εκδότης της εφημερίδος Πολιτική Φιλολογική των Πατρών.
Συνεργαστήκαμε στον Τηλεοπτικό Σταθμό της Μητροπόλεως "Λύχνος" και τις εκπομπές μας μπορείτε να δείτε εδώ και εδώ
Στο τελευταίο φύλλο της εφημερίδας του (φύλλο 151ο - Ιανουάριος 2017) είχε την καλοσύνη να αναφερθεί και στην μικρή μελέτη μου, με τίτλο: «Η τιμή του Αγίου Ηρωδίωνα στην Πάτρα της Πελοποννήσου», που πρόσφατα κυκλοφόρησε τόσο στα Πρακτικά της Ημερίδας που διοργάνωσε για τον Άγιο Ηρωδίωνα η Ι. Μητρόπολις Φθιώτιδος, όσο και σε ανάτυπο. 
Τον ευχαριστώ και του εύχομαι από καρδιάς το "Εις πολλά έτη"!


Σάββατο, 7 Ιανουαρίου 2017

Η ΥΠΟΔΟΧΗ "ΤΩΝ ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΩΝ ΤΩΝ ΒΑΣΙΛΕΩΝ" ΑΠΟ ΤΟΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΤΥΠΟ


Την Τετάρτη 11 Ιανουαρίου 2017 και ώρα 7 το απόγευμα, στην Αίθουσα Διδασκαλίας της Μεγάλης Μουσικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος «Λίλιαν Βουδούρη», στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, θα πραγματοποιηθεί η εκδήλωση του Καλλιτεχνικού Συνόλου "Πολύτροπον" «Τα Πολυχρόνια των Βασιλέων».
Ομιλητής ο Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος. 
Θα παρουσιαστούν σπάνια ηχητικά ντοκουμέντα και θα υπάρχει και μουσικό μέρος - έκπληξη!
Η είσοδος είναι ελεύθερη για το κοινό. 


Παρασκευή, 6 Ιανουαρίου 2017

"ΦΩΤΑ ΟΛΟΦΩΤΑ" ΤΟΥ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ ΜΕ ΤΗΝ ΣΑΠΦΩ ΝΟΤΑΡΑ


Φώτα! Και τι καλύτερο από τα Φώτα - Ολόφωτα του κυρ Αλέξανδρου, όπως τα διαβάζει – πραγματικά με μοναδικό τρόπο – η αείμνηστη Σαπφώ Νοταρά. 
Μια ηχογράφηση ιστορική, πλέον, την εποχή του Χατζιδακικού Τρίτου Προγράμματος, την οποία και παραθέτουμε στην συνέχεια. 
Παραθέτουμε κι ένα απόσπασμα από το ...ολόφωτο διήγημα του Παπαδιαμάντη, γραμμένο το 1894, με την ευχή να μας επισκιάσει ο φωτισμός ημών, ο ων και ο ην και ο ερχόμενος. 
Τὴν ἐπαύριον ἦσαν Φῶτα. Τὴν ἄλλην ἡμέραν Ὁλόφωτα. Τὴν ἑσπέραν τῆς μεγάλης ἑορτῆς, ἅμα τῇ τριημερεύσει τῆς λεχοῦς καὶ τοῦ παιδίου, ἔβαλαν τὴν σκαφίδα κάτω εἰς τὸ πάτωμα καὶ τὴν ἐγέμισαν μὲ χλιαρὸν νερὸν βρασμένον μὲ δάφνας καὶ μὲ μύρτους. Ἐπρόκειτο νὰ τελέσουν τὰ «κολυμπίδια» τοῦ παιδίου. 
Ἡ καλὴ μαμμή, ἡ Μπαλαλού, ἐξήπλωσε τὸ βρέφος μαλακὰ ἐπὶ τῶν ἡπλωμένων κνημῶν της καὶ ἤρχισε νὰ λύῃ τὰ σπάργανα. Εἶχε νυκτώσει. Μία λυχνία καὶ δύο κηρία ἔκαιον ἐπὶ χαμηλῆς τραπέζης. Τὸ παιδίον, παχύ, μεγαλοπρόσωπον, μὲ ἀόριστον ροδίζοντα χρῶτα, μὲ βλέμμα γαλανίζον καὶ τεθηπός, ἀνέπνεε καὶ ᾐσθάνετο ἄνεσιν, καθ᾽ ὅσον ἀπηλλάσσετο τῶν σπαργάνων. Ἐμειδία πρὸς τὸ φῶς τὸ ὁποῖον ἔβλεπε, κ᾽ ἔτεινε τὴν μικρὰν χεῖρα διὰ νὰ συλλάβῃ τὴν φλόγα. Τὴν ἄλλην χεῖρα τὴν εἶχε βάλει εἰς τὸ στόμα του, κ᾽ ἐπιπίλιζεν, ἐπιπίλιζε. Τί ᾐσθάνετο; Ἀπερίγραπτον. 


Ἡ καλὴ μαμμὴ ἀφῄρεσεν ὅλα τὰ σπάργανα, ἀπέσπασεν ἁβρῶς τὴν φουστίτσαν καὶ τὸ ὑποκάμισον τοῦ βρέφους καὶ τὸ ἔρριψεν ἁπαλῶς εἰς τὴν σκαφίδα. Ἤρχισε νὰ τὸ πλύνῃ καὶ νὰ ἀφαιρῇ τὰ ἅλατα, μὲ τὰ ὁποῖα τὸ εἶχε πιτυρίσει κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς γεννήσεως, ἀφοῦ τὸ εἶχεν ἀφαλοκόψει. Ἀφῄρεσε καὶ τὸ βαμβάκιον, μὲ τὸ ὁποῖον εἶχε περιβάλει τὰς παρειὰς καὶ τὴν σιαγόνα τοῦ παιδίου, διὰ νὰ κάμῃ ἄσπρα γένεια. 
Ἔλαβε τὴν «μασά», τὴν σιδηρᾶν λαβίδα ἀπὸ τὴν ἑστίαν, καὶ τὴν ἔβαλε μέσα εἰς τὴν σκάφην διὰ νὰ γίνῃ τὸ παιδίον σιδεροκέφαλον. 
Τὸ βρέφος ἤρχισε νὰ κλαυθμυρίζῃ, ἐνῷ ἡ μαμμὴ ἐξηκολούθει νὰ τὸ πλύνῃ μαλακά, καὶ νὰ τὸ ὑποκορίζεται ἅμα: «Ὄχι, χαδούλη μ᾽, ὄχι, χαδιάρη μ᾽! ὄχι κεφαλά μ᾽, πάπο μ᾽, χῆνό μ᾽!» Καὶ συγχρόνως ὁ πατήρ, ἡ μήτηρ, ἡ μάμμη ἡ Πλανταροὺ καὶ ἄλλοι συγγενεῖς καὶ φίλοι παρόντες, ἔρριπτον ἀργυρᾶ νομίσματα, διὰ ν᾽ ἀσημώσουν τὸ παιδίον. Τὰ ἐπέθετον ἁβρῶς ἐπὶ τοῦ στέρνου καὶ τῆς κοιλίας τοῦ βρέφους, καὶ ὀλισθαίνοντα ἔπιπτον εἰς τὸν πάτον τῆς σκάφης. 
Τὸ παιδίον δὲν ἔπαυε νὰ κλαίῃ, καὶ ἡ μαμμὴ τὸ ἐκολύμβιζεν ἀκόμη, τὸ ἐκολύμβιζε. Κολύμβα, τέκνον μου, εἰς τὴν σκάφην σου, κολύμβα, καὶ ἀπόβαλε τὴν ἅλμην σου εἰς τὸ γλυκὸν νερόν. Θὰ ἔλθῃ καιρὸς ὅτε θὰ κολυμβᾷς εἰς τὸ ἁλμυρὸν κῦμα, καθὼς ἐκολύμβησεν ὅλος, χθὲς ἀκόμη, ὁ πατήρ σου μὲ τὴν σκάφην του. «Φωνὴ Κυρίου ἐπὶ τῶν ὑδάτων, ὁ Θεὸς τῆς δόξης ἐβρόντησε, Κύριος ἐπὶ ὑδάτων πολλῶν».

ΟΙ ΜΠΑΛΛΟΙ ΤΟΥ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ ΣΤΗΝ "ΜΑΝΤΑΛΕΝΑ" ΤΩΝ ΦΩΤΩΝ

Copyright © ΤΑΙΝΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ
Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
Θεοφάνεια σημαίνουν και ...Μανταλένα! 
Η θρυλική ταινία του Ντίνου Δημόπουλου με την Αλίκη Βουγιουκλάκη και τον Δημήτρη Παπαμιχαήλ. Στο ρόλο του παπα - Φώτη ο αξέχαστος Παντελής Ζερβός. 
Ίσως πρέπει κάποια στιγμή να αποτιμηθεί θεολογικά η φιγούρα του παπά του νησιού στην ταινία, όπως την αποτύπωσε στο σενάριό του ο Γιώργος Ρούσσος.


Λένε ότι η ταινία βασίστηκε σε μια παλιότερη αληθινή ιστορία, που μάλλον συνέβη στην Αντίπαρο όπου γυρίστηκε η ταινία ή και αλλού. Σε κάθε περίπτωση ο παπα - Φώτης δίνει ρεσιτάλ ήθους, ανθρωπιάς και παρεμβατικότητας στα πράγματα που δεν τ' αφήνει στην τύχη τους. Έτσι, αποφασίζει να χρίσει "ευλογημένη" την ορφανή και δακτυλοδεικτούμενη Μανταλένα πετώντας τη - κυριολεκτικά - στη θάλασσα τη μέρα των Φώτων και τα ...μαγειρεύει κατά τρόπο ώστε εκείνη να πιάσει το Σταυρό. Αλησμόνητη σκηνή!...


Τη μουσική στην ταινία έγραψε ο Μάνος Χατζιδάκις, ο οποίος βρισκόταν στην Αντίπαρο (μιλάμε για το 1960) με το υπόλοιπο συνεργείο και ηχογραφούσε μουσική και τραγούδια του νησιού, προκειμένου να εμπνευστεί για τα τραγούδια της ταινίας. Μεταξύ αυτών και "Το τραγούδι της βάρκας", όπως ήταν ο αρχικός τίτλος του αγαπημένου "Θάλασσα πλατιά". Ο Χατζιδάκις "χάρισε" στην Αλίκη κι άλλο ένα τραγούδι σ' αυτή την ταινία, το "Μες σ' αυτή τη βάρκα είμαι μοναχή". 
Όμως, από την ενασχόληση και καταγραφή του Χατζιδάκι της παραδοσιακής μουσικής της Αντιπάρου εκείνη την εποχή, προέκυψαν και τρία χαρακτηριστικά δημοτικοφανή συνθέματα που χρησιμοποιεί ο συνθέτης προς το τέλος της ταινίας, εκεί στη σκηνή με τις φωτιές τ' Αϊ Γιάννη. Πρόκειται για τους μπάλλους: "σ' αυτή τη γειτονίτσα", "μπάλλος αφεντάδικος" και "τσαμπούνες". Το "Σ' αυτή τη γειτονίτσα" είναι σε στίχους του σεναριογράφου Γιώργου Ρούσσου, ο οποίος καταγόταν και από την Αντίπαρο και έγραψε κατά μίμηση παραδοσιακού τραγουδιού. 
Το τραγούδι ερμηνεύει η σπουδαία και ειδική στα νησιώτικα Αιμιλία Χατζηδάκη με τη συνοδεία χορωδίας.


Σ' αυτή τη γειτονίτσα 
σ' αυτή τη γειτονιά 
Αγάπησα μια νέα 
μ' ολόσγουρα μαλλιά 
Ούτε στον ήλιο βγαίνει 
ούτε και στη δροσιά 
Μα βγαίνει στο φεγγάρι 
και στην αστροφεγγιά

Ο "Μπάλλος αφεντάδικος" δεν είναι τίποτε άλλο παρά η μελωδία που μεταπλάθει ο Χατζιδάκις στο "Τραγούδι της Σειρήνας" (Με τ' άσπρο μου μαντήλι) σε στίχους Νίκου Γκάτσου και ακούγεται δύο χρόνια αργότερα (1962) στην ταινία Aliki, my love. Ιδιοφυής και η σύλληψη και η διαφορετική χρήση. Το τραγούδι ερμήνευσαν στη δισκογραφία: η Αλίκη Βουγιουκλάκη, η Νάνα Μούσχουρη και η Μαίρη Λίντα (αναφέρομαι στις αρχικές ηχογραφήσεις).

Copyright © ΤΑΙΝΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

Οι "τσαμπούνες" νομίζω πως είναι το καθαρά παραδοσιακό κομμάτι. Ο Χατζιδάκις αφήνει τους λαϊκούς μουσικούς να αυτοσχεδιάσουν σ΄ ένα ξέφρενο ρυθμό που τού είναι απαραίτητος για την κορύφωση της σκηνής. 
Παραθέτουμε εδώ αυτούς τους εξαίσιους τρεις μπάλλους του Χατζιδάκι από τη Μανταλένα, με την ευχή να αξιωθούμε να τους χορέψουμε κάποτε με πάθος. Πραγματικά ή στην φαντασία μας δεν έχει σημασία.


Copyright © ΤΑΙΝΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

Πέμπτη, 5 Ιανουαρίου 2017

Η ΕΙΚΟΝΑ ΚΑΙ Η ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΘΕΟΦΑΝΕΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΦΩΤΗ ΚΟΝΤΟΓΛΟΥ (Κείμενο και ηχητικό ντοκουμέντο)


ΙΩΑΝΝΗΣ ΣΙΔΗΡΑΣ
Η τέχνη της βυζαντινής αγιογραφίας έχει να επιδείξει ανά τους αιώνες μοναδικής καλλιτεχνίας και υψηλής θεολογικής προσεγγίσεως αριστουργήματα στα οποία απεικονίζεται το μεμαρτυρημένο γεγονός της Θείας Επιφανείας, των Θεοφανείων ή Φώτων, κατά την βάπτιση του Θεανθρώπου Ιησού Χριστού υπό Ιωάννου του Προδρόμου και Βαπτιστού εν τω Ιορδάνη Ποταμώ. 
Οι ίδιες οι αγιογραφημένες παραστάσεις της βαπτίσεως του Θεανθρώπου Ιησού Χριστού υπομνηματίζουν θεολογικά το γεγονός με έναν μοναδικά αριστοτεχνικό, σαφή και εύληπτο τρόπο, επειδή ακριβώς οι ορθόδοξες αγιογραφίες ως υψηλή έκφραση της βυζαντινής τέχνης και ορατή-απτή απεικόνιση της ορθοδόξου θεολογίας, αποτελούν το «σχολείο του λαού». 
Ο πολύς ορθόδοξος Αγιογράφος, αοίδιμος Φώτιος Κόντογλου, στο περισπούδαστο και μνημειώδες πόνημά του, υπό τον τίτλο: «Έκφρασις Ορθοδόξου Εικονογραφίας. Α΄ Κείμενον», αναφέρεται στην καθιερωμένη και παραδεδομένη, μέσα από την μακραίωνα αγιογραφική βυζαντινή παράδοση, γνήσια τεχνοτροπία και ορθόδοξη θεολογική ερμηνεία της κλασικής εικονογραφημένης παραστάσεως της Βαπτίσεως του Ιησού Χριστού.
Διαβάστε ολόκληρο το κείμενο στη συνέχεια 


Related Posts with Thumbnails